kultura enter miesięcznik wymiany idei

Od redakcji:

Gdzieś w początkach 2007 roku po kryjomu, niczym na kocich łapkach nadeszła nowa era.

No, może nieco przesadziłem, ot po prostu zaszło jedno z całego szeregu drobnych, symbolicznych zdarzeń, bombardujących hierarchie i przyzwyczajenia ubiegłego stulecia. O czym mowa? W bogatych zbiorach jednej z popularnych stron www publikujących – według oficjalnej wersji zbierajacej tzw. sumy kontrolne różnych ciekawych plików, a według nieoficjalnej, czyli praktycznej – oferującej ułatwienia w dostępie do filmów, muzyki, gier i wszelkiego innego dobra chronionego prawami autorskimi, pojawił się niepozorny link, jeden z wielu. Po kliknięciu nań klient sieci p2p odnajdywał najprostszą ścieżkę do pliku z słynną, chronioną przez kilka dekad przed niepowołanymi i profanami rejestracją ostatniego spektaklu Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego – „Apocalypsis cum figuris”. Krótko mówiąc, ktoś wrzucił „Apocalypsis” do internetu, a szereg innych ktosiów zaczął go partiami zasysać i przekazywać dalej, każdemu, kto tylko sobie zażyczył. Zatem każdy mógł się na własną rękę przekonać dlaczego Boss ograniczył dostęp do tego zapisu, o tym, jak bardzo jest nieudany, fatalny technicznie, kompletnie nieczytelny, prawie bez dźwięku. O nieszczęśliwej sytuacji, w której dzieło okrzyczane jednym z największych ma rekordowo nieudaną video-dokumentację.

Tym samym bezpowrotnie zniknął obowiązujący w teatrologii i teatromanii podział – na tych co spektakle Grota widzieli i tych, co nie widzieli, ale za to dużo o nich słyszeli (od tych, co widzieli). Tego Grotowski, mistrz specjalnych zaproszeń, interpretacyjnej kontroli i kreowania atmosfery wtajemniczenia nie przewidział. Dziś, w połowie roku 2009, ogłoszonego Rokiem Grotowskiego, na portalu youtube.com mamy grotowskie i po-grotowskie poczynania w bogatym, wyczerpującym wyborze. Można oglądać co się chce, kiedy się chce, a nawet – o zgrozo! – komentować i interpretować dzieła Mistrza jak komu się podoba. Tylko dlaczego niewielu ma na to ochotę?

W typowym dla rocznicowych fet chórze ekspertów, pogrobowców i dyżurnych interpretatorów pojawiło się kilka głosów nowych. Nowy, doskonały dwutygodnik.com (czyli nasza świeżo objawiona konkurencja, którą z czystym sumieniem polecamy) zamieścił esej Pawła Soszyńskiego. Bardzo krytycznie recenzując obchody, zauważa on: Zarówno tematy, jak i nazwiska pojawiające się w trakcie obchodów, są dość oczywiste, (…) albo współpracownicy mistrza, albo jego konsekwentni komentatorzy. Zastanawia nieobecność młodych badaczy i artystów, brakuje nowych nazwisk. (…) Po co więc rok został zorganizowany? Czy ma on charakter jedynie wspominkowy? Jest okazją do spotkania po latach? Nie miałbym nic przeciwko temu, gdyby Grotowskiego rzeczywiście wspominano. Zamiast tego jego pracę po raz enty umieszcza się w kontekście Wielkiej Rewolucji Teatru, haitańskich rytuałów i mistyki. Znów mówi się o kontrkulturze, Człowieku Wewnętrznym i opowiada o Teatrze Źródeł, urządza wystawę archiwalnych fotografii i projekcje klasycznych filmów dokumentalnych.

Najnowszym numerem miesięcznika kulturaenter.pl włączamy się do grona osób, które po raz enty umieszczają pracę Grota w znanych kontekstach. Przypominamy zatem mało znane wątki narodzin polskiej kontrkultury (rozmowa z Tomaszem Rodowiczem) i proponujemy teologiczne (a wiec, nie da się ukryć, mistyczne) czytanie Grotowskiego (obszerny szkic Grzegorza Janikowskiego). Mimo wszystko, niie zapominamy o tym dziwacznym życiu pozagrobowym, jakie zafundował jego dziełom XXI wiek, otwierając je na przestrzał, wystawiając na strzały pozornie arbitralnych zestawień (wystawa Performer w tekście Justyny Lipko-Koniecznej), i dowolności sądów (Jarosława Wójtowicza krytyczna recenzja poczynań Wordcenter of Grotowski and Richards).

Grzegorz Kondrasiuk