kultura enter miesięcznik wymiany idei

miasto i obywatele

Reklama zewnętrzna wymknęła się w Polsce spod kontroli. Przestrzeń publiczna została przez nią zawłaszczona i zdewastowana. Obcując na co dzień z wizualnym chaosem, zaczynamy traktować go jako stan normalny, przestajemy go dostrzegać. Stępiamy własną wrażliwość, tracimy poczucie harmonii, przenosimy zgodę na nieporządek i bylejakość do przestrzeni prywatnych. Czy istnieje granica nasycenia przestrzeni publicznej reklamą? Zdaniem samych prezesów firm reklamowych, w obecnym stanie prawnym – nie istnieje.

Demokracja w przestrzeni realizuje się wtedy, kiedy jako obywatele mamy możliwość aktywnego wpływania na jakość przekształcanej przestrzeni. Etycznym obowiązkiem decydentów i architektów w tym procesie jest zapewnienie, by była to przestrzeń cementująca spójność społeczną przez zaspokajanie nie tylko potrzeb bieżących, ale również przyszłych i tych mniej rzucających się w oczy, których zaspokojenie zwraca się w dłuższym okresie.

Inaczej – trudno ich nazwać. Starają się funkcjonować OBOK lub POZA istniejącymi układami: politycznymi, społecznymi, personalnymi… Jest ich niewielu, ale maniackim nieraz uporem potrafią coś zmienić we wciąż szarej rzeczywistości. Zygmunt Bauman powiedział kiedyś, iż partykuła „nie” świadczy o wolności, jest jej ostatnim przejawem w globalizowanym świecie. „Ludzie drogi” są tedy specjalistami od używania na co dzień owej przestrzeni, na jaką pozwala odrzucenie istniejącego status quo.

dział wschodni

Wszyscy ci, którzy śledzą poczynania ukraińskich kapitalistów (oligarchów), dobrze znają niektóre rezultaty ich „działalności biznesowej”. Nawet prezydencki dekret nie zdołał powstrzymać budowy monstrualnego wieżowca dla bogaczy nad brzegiem Dniepru, zakłócającego widok na piękne zarysy pobliskiego Pałacu Mariańskiego.

Prawdziwym geopolitycznym celem Rosji podczas jej agresji w Gruzji był nie tyle samodzielny reżim Michaiła Saakaszwilego, ale Azerbejdżan. Dlaczego Moskwa odważyła się na tak brutalny krok? Według mnie jest to część dwóch planów zakrojonych na dużo szerszą skalę.

Mamy dwie (a może trzy) ojczyzny: Związek Radziecki, Ukrainę i język rosyjski. Ja mam ich jeszcze więcej: Odessę i babciny jidysz, język ukraiński i przysypaną śniegiem rosyjską literaturę, żydowskie korzenie i doniosłe prawdy judaizmu oraz chrześcijaństwa; stare kamienie, odeskie ulice i podwórza. Wysokie odeskie niebo. Słone morze. Wyjście na ocean... Dosłownie – WYJŚCIE! I to, zdaje się, najważniejsze... Ale mówię to w „podniosłym stylu”. Można mówić i „niskim”, ale po co?

Gdy po roku pierestrojka dotarła do Pragi, okazała się rzeczą równie wielką, piękną i niesamowitą, jak zwycięstwo czechosłowackiej reprezentacji w mistrzostwach hokejowych w 1969 roku. Była to naprawdę aksamitna rewolucja. I wtedy znowu poczułem się na krótką, ale niesamowicie szczęśliwą chwilę Czechem. Słowakiem. Niemcem. Węgrem. Bułgarem.

teatr

Praktykowana przez moskiewski Teatr.doc metoda dramaturgiczna, polegająca na konfrontacji aktorów z „nieoswojoną", toporną rzeczywistością, decyduje o wyborze języka teatralnego. „Interesujące jest dla mnie przede wszystkim to, co podpowie mi faktura, na którą – przypadkiem! – się natknę" – deklaruje Michaił Ugarow.

Trzynaste „Konfrontacje”, które odbyły się w dniach 8-12 października 2008 roku pod hasłem „Żydzi w teatrze”, mają znaczenie symboliczne. Po latach ten temat powrócił, i tym mocniej zabrzmiał na deskach teatru. Od razu pojawiły się ważne pytania. Po pierwsze: jak opowiadać o Żydach? Kim oni są? Co znaczą dla przestrzeni naszego życia, naszych miast? Są Inni czy Swoi? Jeśli Inni, to jacy? Bliscy czy dalecy?

sztuki wizualne

Rysunki Benka Homziuka pulsują – tak, jak pulsuje proza Schulza. I tu, i tam formy roją się niepokojąco. Kurtynowe przestrzenie nakładają się jedna na drugą, zazębiają, przenikają. Świat, z jednej strony, jawi się jako ledwie pozszywany z postrzępionych kawałków starego, przetartego płótna, z drugiej zaś – jako całkowity, przemyślany projekt niewidzialnego Reżysera.

Staram się tworzyć dla określonej grupy odbiorców o konkretnych potrzebach psychoterapeutycznych, tak, aby moje filmy mogły być wykorzystane w terapii. Pozbywam się wyrzutów sumienia, takich jak na przykład tworzenie tzw. „sztuki dla sztuki”. Mam satysfakcję, że mogę komuś pomóc, za darmo pokazując mu filmy, które często funkcjonują tylko w obiegu festiwalowym. Nie chcę robić sztuki o niczym.

2008 Osrodek Animacji Kultury - Centrum Kultury w Lublinie. Wszelkie prawa zastrzeżone